تیز فکری (Smart Thinking)

شروع:
سه‌شنبه ۱۸ تیر ۹۸ ۱۵:۰۰
پایان:
سه‌شنبه ۲۹ مرداد ۹۸ ۲۰:۰۰
تیز فکری (Smart Thinking)
امکان ثبت‌نام برای این رویداد وجود ندارد.

معرفی كلي دوره تيزفكري

«تیزفکری» نخستین دوره بلند مدت با هدف ارتقاء مهارت­ های «تفکر نقادانه» در کشور است. «تفکر نقادانه» یکی از مهارت­ های اصلی زندگی است که دربردارندۀ شماری از آمادگی ­ها و مهارت هاست که اندیشیدن را از فرایندی از روی عادت و غالبا آمیخته به خطاها، خودمحوری ها و فریب­ های ذهنی به فرایند تاملی (ناظرانه) و سنجشگرانه تبدیل می­کند. این کار از طریق تکرار و تمرین به مثال­ های روزمره آغاز شده و می ­تواتد تا سطحی در ارتباط با فعالیت ­های حرف ه­ای فکری -برای مثال نظریه ­پرداری و نقد علمی- ادامه یابد. «تفکر نقادانه» را می ­توان نوعی "فلسفیدن" یا به بیان دقیقتر «فلسفه­ ورزی سبک» نامید که هم­چون فلسفه، بر نحوۀ اندیشیدن، استدلال ­ورزی، پرسش­گری، گفت ­وگو، مطالعه، پژوهش و نگارش تاثیرگذار است. 

مخاطب آموزش­ ها در «تفکر نقادانه» در سطح عمومی، هر فردی است که به ارتقاء کیفیتِ زندگی از طریق ارتقاء کیفیت اندیشیدن علاقه دارد. در سطح حرفه­ ای، برای مثال، امروزه، «تفکر نقادانه» در زمینه پرورش معلمانی با توانایی هدایت بحث (تدریس مناقشه ­ای)، پرورش مدیرانی با توانایی «وزن ­دهی متناسب به اطلاعات» (مدیریت مبتنی بر شواهد) و پزشکان و پرستارانی با حذف خطاها در تشخیص و درمان بیماری­ ها، از مخاطبان اصلی مهارت تفکر نقادانه هستند. «تفکر نقادانه» در کل، به پویایی و اثربخشی زندگی فرد کمک شایانی می­ کند.

رویکرد تدریس در این دوره استفاده از روش­های گوناگون «تدریس فعال» از قبیل یادگیری از طریق بحث و گفت­گو، تمرین­های متنوع و خلاق کلاسی با استفاده از «کتاب تمرین»، یادگیری از طریق ایفای نقش، آزمون­های توصیفی، نگارش یادداشت­های تاملی شخصی و غیره پیش ­بینی شده است.

دورۀ آموزشی «تیزفکری» در دومین سال برگزاری(1398)، در قالب چهار کارگاه تیزفکری در زندگی روزمره، تیزفکری در استدلال­ ورزی، تیزفکری در پژوهش و تیزفکری در نگارش   برگزار می­ شود. لطفا برای کسب اطلاعات بیشتر درباره برنامه و نحوه برگزاری دوره  دفترچه معرفی دوره را  مطالعه فرمایید. 

نکته مهم: آنچه در ادامه آمده است روند اجرا و ساختار بیان مطالب در روند تدریس نیست بلکه تنها مفاهیم کلیدی و علمی بحث را به تصویر می‌کشد. رویکرد آمورشی ما در این دوره، تدریس فعال و کارگاهی، فعالیت­های گروهی و فردی متنوع، بحث کلاسی و حل تمرین­­های تکمیلی در کلاس و منزل است که تر هر جلسه با به شکل خلاق و برانگیزاننده‌ای به اجرا خواهد آمد.

 

معرفي كارگاه اول: تيزفكري در زندگي روزمره

ثبت نام حال حاضر اختصاص به كارگاه اول، تیزفکری در زندگی روزمره دارد.  «تیزفکری در زندگی روزمره» دربردارنده چهار سر فصل کلی است. این چهار سرفصل شامل: تفکر نقادانه، اشتباه­ شناسی و مغالطه­ شناسی، پرسشگری نقادانه و گفت­وگوی نقادانه است. در ادامه توضیح کوتاهی در معرفی این چهار سرفصل آمده است.

 

تفکر نقادانه

آشنایی با مهارت تفکر نقادانه یا سنجشگرانه­اندیشی است. اولین دردسر در معرفی تفکر نقادانه، کنارزدن تصوراتی است که (طبیعتاً) همراه با واژه­های «نقد» و «انتقاد» به ذهن خطور می­کند. واژۀ نقدکردن (criticize)، در هر دو زبان فارسی و انگلیسی، دو معنای متداول دارد؛ نخست به معنای عیب‌جویی، خرده‌گیری، انتقاد و گاهی رد کردن چیزی؛ و دیگر، به معنای غلبه­جویی در بحث و مجادلات لفظی. اما، به واقع، مراد از سنجشگرانه‌اندیشی (critical thinking) هیچ­یک از این­ها‌ نیست و گسترة معنایی بیشتر و متفاوت­تری دارد.

تفکر نقادانه یک فلسفه یا به عبارت دیگر فلسفه­ورزی سبک است. تفکر نقادانه دربردارندۀ شماری آمادگی­ها، دانش­ها و مهارت­هاست که فرد را در بررسی ریزبینانۀ باورها، گفته­ها و شنیده­ها، آماده­ و ورزیده می­کند. چنین فردی سنجیده­تر فکر می­کند و برای نمونه، مهارت­های درخوری در بررسی ادّعاها، کشفِ پیش‌فرض‌ها و شفاف‌سازی مفاهیم دارد.

از تبعات تحصیل این مهارت پویایی شخصیت فرد و دستیابی به فضیلت های فکری است. در نتیجه تثبیت این مهارت اهداف رفتاری از قبیل دوری از درشتگویی و نفرت پراکنی، تندخویی و تنش آفرینی، تعصب و لجاجت با روحیه مبنی بر آرامش بررسی و انعطاف در گفتار و رفتار جانشین می­شود. تمایل به ریشه شناسی و ریشه یابی در مواجهه با مسائل، دلیل خواهی و ارائه دلیل، آگاهی از مغالطه­ ها، هنر شنیدن فعال و همدلانه و .... در پرتو ایجاد رشادت فکری و انصاف در داوری به وجود می-اید.

این مهارت­ ها می­تواند سایۀ خود را در همۀ فعالیت­های فکری، مواردی از قبیل نگارش اندیشمندانه2 (تامُّلی) (reflective writing)، مطالعة متمرکز(close reading)، گفت‌و‌شنود (dialogue)، مناظره (debate)، مذاکره (negotiation)، تدریسِ چالشی (controversial teaching)، تصمیم‌‌گیری و حل مسئله بگستراند و سطحِ اثرگذاری این فعالیت‌‌ها را بالا ببرد.

روشِ آموزش تفکر نقادانه مبتنی بر تکرار و تمرین در اندیشیدن به­ مثال‌های روزمره و کاربردی است؛ تا رفته‌رفته، روحیۀ ریزبینی و نقّادی را به عادت فکری و ملکۀ اخلاقی فراگیران تبدیل کند. پرورش روحیاتی هم­چون رشادت فکری (assertiveness)، انصاف در داوری و طرحِ پرسش­های به­جا، از دیگر پیامدهای ورزیدگی در تفکر نقادانه است و این امر، به نوبۀ خود زمینۀ مناسبی را برای پویایی شخصیت فرد فراهم می‌کند.

 مخاطب تفکر نقادانه می­تواند یک مدیر کارخانه، استاد دانشگاه، خبرنگار، پزشک، مجری برنامه­های تلوزیونی، مربی کودک و هر فردی باشد که به افزایش عینیت، دقت و عمق گفته ها و نوشته­هایش در عرصه عمومی و تخصصی اهتمام و دقت دارد.

 

مغالطه ­شناسی (رایج­ترین مغالطه­ ها در محاوره­ ها)

موضوع این بخش آشنایی و تمرین رایج­ترین مغالطه­ها در محاوره ­هاست. مغالطه در این درسگفتار الگوی تثبیت­ شده ذهنی ­ای هستند که بهث ورت خودآگاه یا ناخودآگاه در نقش استدلال قرار می­گیرند اما به دلایلی دارای ساختار یقین ­آور و اتکاپذیری نیستند. در این درسگفتار رایج­ترین مغالطه­ ها در دو دسته کلی مغالطه در مقام استدلال و مغالطه در مقام نقد وپاسخ ­دهی مورد بررسی قرار می­گیرد.

 

پرسشگری نقادانه

پرسش­ها هم­زاد اندیشیدن اند؛ چنان که بتوانیم در هر مقام پرسش­های سنجیده و راهگشا مطرح کنیم خواهیم توانست پیشرفتی در اندیشیدن داشته باشیم. آگاهی از فنون پرسشگری سنجشگرانه و آشنایی با ویژگی­های انواع پرسش اهدافی شناختی و برای مربیان اهدافی تربیتی دارد. تاکید در طراحی این دوره درسی همراه نمودن این دو جنبه کلیدی مهارت پرسشگری است به شکلی که از فعالیت­های شناختی در «پرسشگری سنجشگرانه» آثار تربیتی­ در پرورش قوه عقلانی مرتبیان، کودکان و نوجوانان نمودار شود. هنر پرسشگری مهمترین ابزار عمیق شدن، گسترده شدن، واضح شدن و پویا شدن اندیشیدن فرد است. این کارگاه دربردارنده سرفصل­هایی در توجه به مفهوم، ابزارها، پیامدهای پرسسشگری و روش­های پیاده سازی آن در کلاس درس، حلقۀ کندوکاو و گفت­وگوی متاملانه است. این مهارت­ ها فرد را در مقام مربی و هدایت­گر بحث در حلقۀ کندوکاو و گفت­وگو زمینه­ساز  آموزش و یادگیری تفکر محور قرار می­دهد.

 

گفتگوی نقادانه

گفتگو غایب بزرگ درس و مدرسه و جمع و جامعه ماست. گفتگو انسانی منعطف در اندیشیدن بار می آورد زیرا شرط مهم آن گوش سپردن به دیدگاه های متفاوت و گشودگی بر اصلاح باورهاست و بر این اساس در حاکم شدن حق­جویی و دوری از عقیده­پرستی نقشی مهم ایفا می­کند.

گفت­وگو را باید همچون همه مهارت­های رانندگی، نویسندگی، سخنوری... که با دانستن شان به دنیا نمی­آییم آموخت. دوره گفتگوی نقادانه سومین بخش از دوره تیزفکری در زندگی رومزه است. روش­شناسی و روان شناسی گفت­وگو، تبیین انواع گفت­وگو، استعاره­های گفت­وگو و تمرین­های کارگاهی در زمینه گفت­وگوی ثمربخش از مهمترین سرفصل­های این دوره است.

مدرسين دوره

دکتر حامد صفایی پور

دکتر حامد صفایی پور

استاد دوره

دکترای فلسفه علم از دانشگاه تربیت مدرس تهران
مدرس مهارت های اندیشیدن در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

خانم فاطمه مجلسی

خانم فاطمه مجلسی

استاديار دوره

کارشناسی ارشد فلسفه منطق از دانشگاه علامه طباطبایی
پژوهشگر و تسهیل گر مهارت‌های تفکر نقادانه

معرفی مدرس دوره

حامد صفایی­ پور، دکتری فلسفه علم و فناوری (دانشگاه تربیت مدرس تهران) و پژوهشگر و مدرس «مهارت‌های اندیشیدن است. وی استاد مدعو در گروه فلسفه غرب دانشگاه اصفهان و مدرس دوره­­ های مهارت­ های تفکر نقادانه در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی تهران است.  سابقه فعالیت­ و محتوای برخی از آموزش او را در می­توانید در سایت تیزفکری (SmartThinking.ir) دنبال نمایید. سوابق برگزاری دوره های قبلی ایشان به قرار زیر است:

تهران، 1397 (پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی)، دوره تیزفکری، 72 ساعت
اصفهان، 1397 (دانشگاه علوم پزشکی)، درس آداب پزشکی (مهارت تفکر نقادانه)، 10 ساعت (حضوری و غیر حضوری)
نجف آباد، 1397، دوره آموزشی ویژه استادان دانشگاه ازاد اسلامی واحد نجف اباد اصفهان، 4 ساعت
تهران، 1396 (پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی)، دوره تیزفکری، 72 ساعت
اصفهان، 1395(سازمان مدیریت صنعتی، کارشناسی ارشد مدیریت بازرگانی) درس 2واحدی تفکر نقادانه و خلاقانه، 28 ساعت
اصفهان، 1395(دفتر تبلیغات اسلامی)، تفکر نقادانه و نگارش تحقیقی، 25 ساعت   

آدرس:اصفهان خیابان شریعتی شرقي، بعد از بیمارستان شریعتی، روبروی بن‌بست فیروزي، پلاک ١٢+١، مركز آموزش هاي تخصصي و كاربردي دانشگاه آزاد اسلامي واحد نجف آباد